GNN

مقالات مرتبط با فاز دو پروژه > صنعت اسانس گیری ( قسمت دوم )

برای مشاهده تصویر بزرگتر روی آن کلیک نمایید

1392/02/14

صنعت اسانس گیری ( قسمت دوم )

انواع روش های استخراج اسانس

صنایع امروزی از اسانس حاصل از گیاهان معطر به طورمتنابهی در محصولات خود استفاده  می کنند، این امر باعث شده که صنعت تهیه ی اسانس به صورت یک صنعت مهم و در عین حال سودآور درآید به طوری که کمپانی های بزرگی آن را تحت کنترل و پتنت خود در آورده اند و بازار نامتناهی آن را در دست گرفته اند. ساده انگاری است اگر تصور شود روش های قدیمی و سنتی قادر به انجام و یا رقابت با این تکنولوژی بالا می باشند.
متاسفانه علی رغم تمامی نکات اشاره شده در بخش های قبلی، این صنعت در کشور عزیزمان هنوزدر همان سطح ابتدایی  می باشد. با نگرش به گسترش روزافزون سطح زير كشت گل محمدي و پاسخگو نبودن دستگاه‌هاي گلاب‌گيري سنتي از يك سو و از سوي ديگر، گنجايش كم و نابرابري دستگاه‌ها با روند توليد گل، از سال‌ها پيش نياز مبرمي به صنعت گلاب‌گيري به ويژه فناوري پيشرفته و با گنجايش بالا در منطقه است. سرانجام نخستين كارخانه گلاب‌گيري در سال 1355 خورشيدي با سرمايه‌گذاري دولتي در منطقه آغاز به كار نمود. اين كارخانه كه در مدت 15 كيلومتري جنوب كاشان برپا شده داراي 4 دستگاه ديگ از نوع مسي به گنجايش هر يك 5000 كيلوگرم در روز روي هم رفته با گنجايش 2000 كيلوگرم مي باشد كه مي‌تواند تا 5 نوبت در شبانه روز به كار گرفته شود و به گفته ديگر 10 تن گل را مصرف مي‌نمايد .
دومين كارخانه گلاب‌گيري منطقه در 25 كيلومتري غرب كاشان به وسيله بخش خصوصي ساخته شده است كه نخست با تعداد 1 دستگاه ديگ با گنجايش تكميلي هر يك 6000 كيلوگرم در هر نوبت آغاز به كار نمود.
سومين كارخانه ی گلاب‌گيري صنعتي 400 كيلومتري غرب كاشان با يك دستگاه ديگ صنعتي با گنجايش 300 كيلوگرم گل براي هر نوبت، اين كارخانه نيز به وسيله بخش خصوصي در سال 1366 آغاز به كار نمود. اندازه گل مصرفي در اين كارخانه 50 تن و ميزان گلاب به دست آمده نزديك به 50 تن از نوع درجه يك و توليد اسانس نيز 2 كيلوگرم بوده است.

نام برخی از كارخانه‌هاي گلاب‌گيري صنعتي در ایران

1) كارخانه ايران گلاب با نشان تعادلي ربيع – كاشان جاده مشهد – اردكان
2) كارخانه گل كران و باريج اسانس – كاشان – جاده دليجان
3) كارخانه كشت و صنعت گلچكان – كيلومتر 5 جاده كاشان – قمصر
4) كارخانه قطران گل – روستاي كامو 65 كيلومتري كاشان
5) كارخانه ماه گلاب – منطقه بزرگ كاشان

استخراج روغن گل محمدی به کمک تقطیر با آب

در این روش ،در ظرف های بزرگ مسی یا استیل  بسته به حجم ظرف، آب وگل ریخته می شود و سپس طی زمان 60 تا 105 دقیقه تحت حرارت مستقیم قرار میگیرد. با بخار شدن آب مواد شیمیایی گل نیز از گیاه جدا شده و مخلوط حاصل در کندانسور دوباره به صورت مایع تقطیر    می گردد. محصول به دست آمده شامل روغن تغلیظ شده و گلاب است :
20٪ روغن  حاوی مواد معطر و 80٪ گلاب که در واقع همان فنیل اتیل الکل می باشد که یک گونه ی آروماتیکی ،معطر و محلول در آب است .

اگر روغن های به دست آمده در این روش را با هم  نماییم، محصولی به دست می آید که  rose otto  نام دارد.
 این ماده به رنگ سبز زیتونی با بلورهای سفید رنگ بوده که در دمای 32درجه این بلور ها ناپدید و ذوب می شوند.امروزه بلغارستان اصلی ترین کشور سازنده ی این نوع محصول است و در مقام های بعدی به ترتیب ترکیه ،سوریه و هند و بالاخره ایران تولید کنندگان با این روش محسوب می شوند.
 

معایب این روش 

 با توجه به این که بسیاری از مواد آلی نسبت یه گرما حساس می باشند و در اثر حرارت تجزیه می شوند، در این روش محصول به دست آمده، بر اثر تجزیه ی بسیاری از مواد آلی موجود در گل، دارای بوی متفاوت نسبت به گل می باشد. ضمن آن که استر های موجود در گل با بخار آب، طی واکنشی بنام هیدرولیز، به الکل و اسید آلی تجزیه می گردد. الکل در آب محلول می باشد که در گلاب وجود دارد، اما اسید آلی حاصل که بد بو نیز است در روغن وجود دارد . به همین دلیل است که روغن حاصل از این روش ارزان و فاقد ارزش اقتصادی است (هر چند که همین روغن قابل فروش به صنایع اسانس سازی می باشد).
در این روش تنها بیست درصد محصول روغن است و 80٪ آن به صورت گلاب بسیار ارزان در می آید.
بازده ی این روش چندان زیاد نیست.از هر 4000 کیلو گرم گل تنها یک لیتر       rose otto   به دست می آید.
هرچند که روغن حاصل از این روش بسیار گران تر از گلاب می باشد، اما بنا به آنچه در بالا اشاره شد، نسبت به روش های بعدی بسیار ارزان  و نیز کم کیفیت تلقی می شود.


روش استخراج به کمک حلال های شیمیایی

در این روش گل به همراه یک حلال آلی مانند نرمال هگزان در دستگاه ریخته می شود و ترکیبات آروماتیکی آن در حلال حل می گردد.سپس استخراج به کمک مکش خلا انجام می شود . در مرحله ی بعد ، روغن در الکل که حلال مواد آروماتیکی است ،حل شده و از سایر مواد جدا
 می گردد.الکل در مرحله ی بعدی با روش تقطیر در خلا ازعصاره جدا می شود. عصاره ی حاصل بسیار خالص بوده و قرمز تیره است.همچنین بلوری در آن دیده نمی شود که مبین عدم وجود آلکان های سنگین و یا اسید های چربی است که در این صنعت ناخالصی محسوب شده و در روش قبل وجود دارد.هم چنین، با توجه به آنکه دما در این روش پایین است روغن حاصل حاوی بسیاری از گو نه هایی است که در روش قبلی تجزیه شده اند. لذا بسیار خالص تر و گران بها تر می باشد.

 

معایب این روش

از معایب این روش می توان به کاربری حلال های شیمیایی را نام برد که دارای اثرات سوۀ
می باشد مانند : واکنش با بعضی مواد درون روغن ،وجود باقیمانده ی مواد در روغن که در فرایند های اسانس گیری و نیز در محصولات دارویی که از روغن استفاده می شود، مهم است .  بخارات ناشی از این حلال ها نیز آلاینده محسوب می گردند.

روش استخراج به کمک حلال کربن دی اکسید در نقطه ی فرا بحرانی

در این روش، که  روش مورد نظر ما در این پروژه می باشد و نسبت به دو روش مرسوم گفته شده بسیار بهتر و بهینه تر است، کربن دی اکسید، در فشار هفتاد و سه اتمسفر و دمای سی ویک درجه به نقطه ی فرا بحرانی می رسد که هم به صورت گاز- مایع بوده و هم به عنوان یک حلال مایع عمل می نماید.کربن دی اکسید در این روش ،حلال مواد ناقطبی محسوب شده و در دمای پایین گستره ی زیادی از ترکیبات معطر را از گل جدا و در خود حل می کند. 
از آنجایی که  کربن دی اکسید در دما وفشار معمولی، گازی شکل است. به راحتی در شرایط اتاق از عصاره ی استخراجی جدا می شود. عصاره ی حاصل از این روش بسیار خالص و ناب بوده و تمام مواد آلی موجود در گل را در خود دارا است. به همین دلیل این محصول بسیار گران بوده و هنگام استفاده، آن را تا ده هزار بار رقیق می کنند.همین محصول است که در صنایع اسانس سازی به عنوان ماده ی اولیه، به قیمت گزاف خریداری می شود.
 با توجه به آن که گاز کربن دی اکسید چندان از نظر زیست محیطی  مناسب نیست، در طراحی دستگاه، این گاز در شرایط کاملا ایزوله در دستگاه به کار می رود و وارد محیط نمی شود.
 

این روش که مورد نظر ما می باشد، به عنوان یک فن آوری نو با کیفیت بالا در جهان محسوب می گردد.

تصفیه ی اسانس

تمام اسانس ها را پس از استخراج و قبل از اینکه مورد استفاده ی نهایی قرار گیرند،با تقطیرهای انتهایی تصفیه می کنند.
با توجه به اینکه موادٌ متشکٌله ی یک اسانس نقاط جوش متفاوتی دارند،در زمانهای متفاوتی نیز تبخیر و به سرد کن منتقل می شود.نیز اثر تخریبی حرارت که بر مواد متشکلٌه اسانس وارد می شود،چنانچه دستگاه تقطیر دیرتراز زمان مقرٌر خاموش شود ممکن است موادٌ متشکلٌه ی اسانس تا حدٌ زیاد از بین برود که در این صورت اسانس مربوطه از کمیٌت وکیفیٌت مطلوبی برخوردار نخواهد بود.برعکس اگر زود تراز زمان مقرراقدام به خاموش کردن دستگاه تقطیر گردد،ممکن است،تغییرات مخربی دررنگ و مزه وبوی اسانس حاصل آید.از این رو توصیه می شود که میانگین حداقل و حداکثر زمان به عنوان زمان اتمام کار اسانس گیری در نظر گرفته شود.
تصفیه ی اسانس ها با بخار آب صورت می گیرد.دراین حالت ممکن است عمل تصفیه توسط تقطیر در خلاء یا توسط فشار محیط انجام پذیرد.اگرچه برای تصفیه ی این مواد می توان از سیستم هایی که فاقد بخارآب هستند، نیزاستفاده نمود.در این صورت می توان تنها با استفاده ازمحیط خلاء برخی موادٌ تشکیل دهنده ی اسانس را جدا ساخت.

استفاده از تقطیر در خلآ

چون در این دستگاه دمای به کار رفته بیش از 40-50 در درجه نخواهد بود (در فشار خلآ 10تا20 پاسکال) مواد شیمیایی موجود در عصاره ی گیاهی تجزیه نخواهد شد. این روش اگر فشاربالایی داشته باشد (0.1پاسکال)تقطیر مولکولی نامیده می شود. با توجه به آن که مواد موجود در عصاره  دارای نقاط جوش مختلفی می باشند .تقطیر مولکولی سبب می شود که مواد سبکتر در دما وزمان حداقل (حتی در دمای اتاق) تقطیر و جدا شوند. در تصفیه ی عصاره ی پوست مرکبات به دلیل وجود ترپن ها ی اکسیژن دار از حلال آلی باید استفاده شود . به هر حال کیفیت محصول بستگی به روش مورد استفاده ،درجه ی حرارت و مدت زمان به کار رفته دارد که زمان و دما هر چه کمتر باشد بهتر است.
در برخی موارد می توان با استفاده از حلٌال های شیمیایی اقدام به تصفیه ی اسانس ها نمود.
استفاده از حلٌال های شیمیایی برای آن دسته از اسانس هایی به کار می رود که حاوی مقادیر فراوانی هیدروکربونهای ترپنی هیدروژن هستند ( اسانس موجود در پوست مرکٌبات عمدتا دارای این نوع مواد می باشند )
ترپن ها در حلٌال ها یا مخلوط حلال ها(مانند:الکل-آب-گلیسیرین-پروپیلین-گلیکول و...)به سختی حل می شوند در حالی که ترپن های اکسیژن دار تحت تاثیر حلٌال های شیمیایی به سهولت حل می گردند.استفاده از حلال ها معمولا در مورد اسانس هایی به کار می رودکه فاقد ترپن می باشد.
کیفیت محصول تصفیه شده بستگی به روش مورد استفاده، درجه ی حرارت و همچنین مدٌت زمان به کار برده شده جهت تصفیه دارد.
برای تصفیه ی اسانس حاصل از گل محمدی از جداسازی مواد با کیفیت بالا به کمک دستگاه تقطیردر خلا بسیار قوی صورت می پذیرد
خالص سازی مواد شیمیایی حاصل از گیاهان و جداسازی اجزای روغن های اسانس در ظرفیت 60 تا 400 لیتر در روز انجام می شود.ستون های جداسازی دارای 100 تا 800 میلی متر قطر می باشد. که با انواع  پکینگ مسلح شده است (sulzer &montz  با اثر بالای 80 صفحه با قابلیت باز گردانی نامحدود مایع)دستگاه های مرتبط شامل پمپ های تخلیه، کندانسورهای با قابلیت بالا  و دستگاه تبخیر کننده با غشای نازک همچنین       باز گردانی حلال و سیستم خالص سازی می باشد.
یک واحد گاز کروماتوگرافی در 3 شیفت در تمام مراحل تولید به طور تمام خودکار  فرآورده های تولیدی را آنالیز و نحت کنترل کیفی قرار می دهد.


1

نظرات کاربران

ارسال نظر

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط شرکت گلشن نقش نگار در وب سایت منتشر خواهد شد
پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد
پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با مطلب باشد منتشر نخواهد شد

 
 
 
 
کلیه حقوق این سایت محفوظ و متعلق به شرکت گلشن نقش نگار می باشد |  طراحی سایت: ایده پویا